Studia z Dziejów Państwa i Prawa Polskiego XXVIII, Kraków 2025

Tomasz Srogosz

dr hab., prof. UKEN, Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie

ORCID: 0000-0001-9753-8920

Kilka uwag krytycznych na temat pisania historii prawa narodów w Polsce

s. 133-148

DOI: 10.48269/2450-6095-sdpipp-28-008

Streszczenie

W artykule przedstawiono dorobek polskiej doktryny prawa międzynarodowego w zakresie historii tego systemu. Jeśli chodzi o metodę prezentacji, podbudowa teoretyczna i metodologiczna rozważań nie jest wystarczająca. Polscy badacze, wzorem Ludwika Ehrlicha, opierają badania na analizie stosunków międzynarodowych, ewolucji praktyki państw i traktatów oraz poglądów ojców prawa międzynarodowego. Propozycje polskich prawników internacjonalistów, z wyjątkiem prac Alfonsa Klafkowskiego, można uznać za ahistoryczne, ponieważ nie wyjaśniają, dlaczego porządek międzynarodowoprawny przybrał obowiązującą formę. Autorzy nie odpowiadają na istotne pytania dotyczące efektywności, legitymizacji i różnych wykładni prawa międzynarodowego. Nie prezentują różnych podejść do prawa narodów, nie uwzględniają filozofii pozaeuropejskich. Warto wzbogacić polską doktrynę o te podejścia, korzystając z teoretycznych osiągnięć doktryny zagranicznej, m.in. wyrastających z critical legal studies. Nie są one ahistoryczne i przyczyniają się do rozwiązywania współczesnych ważnych problemów dotyczących porządku międzynarodowoprawnego.

Słowa kluczowe: prawo międzynarodowe, historia, doktryna, podejścia do prawa, teoria prawa

Summary

Some Critical Remarks on Writing the History of the Law of Nations in Poland

This article presents the achievements of the Polish doctrine of international law in the field of the history of this system. Taking into account the method of presentation, there is a noticeable deficiency related to the theoretical foundations. Polish lawyers, in the wake of Ludwik Ehrlich, base their research on the analysis of international relations, the evolution of the practice of states and treaties, and the views of the “fathers” of international law. The proposals of Polish internationalist lawyers, with the exception of the works of Alfons Klafkowski, can be considered ahistorical because they do not explain why the international legal order took its current form. Authors fail to address crucial questions regarding the effectiveness, legitimacy and various interpretations of international law. They do not present diverse approaches to the law of nations, nor do they consider non-European philosophies. It is worthwhile to enrich Polish legal scholarship with these approaches, drawing on theoretical achievements in international legal scholarship, including those stemming from critical legal studies. They are not ahistorical and contribute to resolving important contemporary issues concerning the international legal order.

Key words: international law, history, doctrine, approaches to law, theory of law

Bibliografia / Bibliography
Barcik J., Srogosz T., Prawo międzynarodowe publiczne, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2019.
Białocerkiewicz J., Prawo międzynarodowe publiczne. Zarys wykładu, Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, Olsztyn 2003.
Bierzanek R., Symonides J., Prawo międzynarodowe publiczne, LexisNexis, Warszawa 2015.
Cybichowski Z., Geneza i rozwój prawa międzynarodowego, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 1930, t. 10, z. 1, s. 24–37.
Cybichowski Z., Prawo międzynarodowe publiczne i prywatne, Wydawnictwo Seminarium Prawa Publicznego, Warszawa 1932.
Czapliński W., Wyrozumska A., Prawo międzynarodowe publiczne. Zagadnienia systemowe, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2004.
Ehrlich L., Prawo międzynarodowe, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1958.
Ehrlich L., Prawo narodów, Nakład i własność K.S. Jakubowskiego, Lwów 1932.
Frelek R., Dzieje dyplomacji. Zarys historii stosunków międzynarodowych, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2006.
Frelek R., Najkrótsza historia dyplomacji, Krajowa Agencja Wydawnicza, Warszawa 2000.
Gelberg L., Zarys prawa międzynarodowego, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1977.
Gilas J., Prawo międzynarodowe, Comer, Toruń 1995.
Góralczyk W., Prawo międzynarodowe publiczne w zarysie, LexisNexis, Warszawa 2001.
Historia dyplomacji polskiej X–XX w., red. G. Labuda, W. Michowicz, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 2002.
Klafkowski A., Prawo międzynarodowe publiczne, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1981.
Kwiecień R., Teoria i filozofia prawa międzynarodowego. Problemy wybrane, Difin, Warszawa 2011.
Makowski J., Podręcznik prawa międzynarodowego, Spółdzielnia Wydawnicza „Książka”, Warszawa 1948.
Muszyński M., Siła, norma, idea. Prawo międzynarodowe w ujęciu historycznym, t. 1–3, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa 2019–2020.
Nahlik S.E., Narodziny nowożytnej dyplomacji, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1971.
Neff S.C., A Short History of International Law [w:] International Law, ed. M.D. Evans, Oxford University Press, Oxford 2010, s. 31–58, https://doi.org/10.1093/he/9780192848642.003.0001.
The Oxford Handbook of the History of International Law, eds. B. Fassbender, A. Peters, Oxford University Press, Oxford 2012.
Scott J.B., The Catholic Conception of International Law: Francisco de Vitoria, Founder of the Modern Law of Nations, Francisco Suárez, Founder of the Modern Philosophy of Law in General and in Particular of the Law of Nations: A Critical Examination and a Justified Appreciation, Georgetown University Press, Washington 1934.
Topolski J., Metodologia historii, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1973.
Zajęcki M., Przedmiot badań nauk historycznoprawnych (na przykładzie pokoju augsburskiego jako fenomenu historycznego i prawnego) [w:] Cuius regio, eius religio?, red. G. Górski, L. Ćwikła, M. Lipska, Wydawnictwo KUL, Lublin 2006, s. 147–184.

Spis treści